شهر سبز روياي دست نيافتني است
تهران _ 24 خرداد 1384 _ پايگاه اطلاعات معماري و شهرسازي - طليعه اكبري :
افزايش سريع نسبت جمعيتي در محيطهاي شهري، چشمانداز «شهرهاي سبز» را در كانون توجه روز جهاني محيط زيست امسال قرار داده است. «شهرهاي سبز»، محيطي سالم و پاك براي پرورش كودكان است كه تحقق آن در گرو برنامهريزي هدفمند و استفاده از دانش شهري همسو با سياستهاي جهاني است.
اگر چه ممكن است هنوز تصور چشمانداز «شهرهاي سبز»، براي كشورهاي در حال توسعه، تصوري آرمانگرايانه باشد، اما برنامههاي زيست محيطي سازمان ملل متحد، در جهت كاهش آلودگي هوا، بهبود وضعيت بهداشت و افزايش دسترسي به آب پاك، دستيابي به اين هدف را بيش از پيش ميسر خواهد كرد.
بر اساس بيانيه دبير كل سازمان ملل متحد، در روز جهاني محيط زيست، تمركز بشر در شهرهاي بزرگ، امكان دستيابي به اهداف توسعه هزاره را كم كرده است و ايجاد شهرهاي دوستدار محيط زيست، چالشي بسيار بزرگ است كه خروج از آن، مستلزم بهرهگيري از فنآوريها و تخصصهاي لازم در حال و آينده است.
امروزه توسعه ناپايدار شهري و به دنبال آن، افزايش فاكتورهاي زيست محيطي مرگ و مير، تغيير نگرش دولتهاي محلي در توجه به ضوابط زيست محيطي و ايجاد «شهرهاي سبز» را به مركز توجه متخصصان و كارشناسان شهري تبديل كرده است.
دكتر «محمدرضا مثنوي» استاد دانشكده محيط زيست دانشگاه تهران، به حداقل رساندن آلايندههاي آب، خاك و هوا را جزو مهمترين اهداف شهرهاي سبز خواند و افزود: «در كنار اين اقدام اساسي، راهكارهايي چون كاهش توليد زباله و تفكيك آن در مبدا، محدود كردن سفرهاي شخصي و تشويق مردم به پيادهروي در سطح شهر، جلوگيري از ساخت و ساز در فضاي سبز شهري و ارتقاي فضاي سبز شهري با مشاركت شهروندان، موجب كاهش آلودگيهاي زيست محيطي، افزايش رونق اقتصادي و در نهايت پرورش استعدادهاي انساني ميشود.»
به گفته اين استاد دانشگاه، ايران 9 درصد منابع نفت و 15 درصد منابع گاز دنيا را در اختيار دارد كه حدود 3/1 درصد گازهاي گلخانهاي را توليد ميكند.
مثنوي، با توجه به اين آمار و نيز توليد روزانه 5/1 ميليون تن آلاينده هوا در ايران، تبديل كلانشهر تهران را به شهر سبز، غيرممكن دانست و اضافه كرد: «تبديل شهري كه به جاي برخورداري از درههاي عميق سبز و گونههاي جانوري و گياهي متنوع، در دود غوطهور است، به شهر سبز و محيطي با هدف حفظ آرامش خاطر و سلامت جان مردم، كاري بسيار دشوار خواهد بود.
«ويكتوريا چمالي» مسئول جمعيت زنان مبارزه با آلودگي محيط زيست نيز گفت: «آنچه كه دسترسي به شهرهاي سبز را تبديل به يكي از بزرگترين دغدغههاي انسان قرن 21 كرده، نابودي روستاها و زيستگاههاي كوچك در ازاي بزرگ شدن شهرهاست كه براي جلوگيري از روند شناخت شاخصهاي مهم شهرهاي سبز چون ميزان سرانه فضاي سبز بر اساس جمعيت و استانداردهاي زيست محيطي بسيار موثر است.»
مهندس «شهريار عيوضزاده»، عضو تشكل جبهه سبز ايران، پيدايش محيط غيرزيستي را از نتايج منفي شهرنشيني دانست و افزود: «شهرنشيني مبتني بر توسعه ناپايدار و برنامهريزيهاي هدايت نشده به ويژه در سالهاي اخير، موجب دور شدن انسان از مواهب طبيعي و رخ دادن سوناميهاي خاموشي چون مرگ و مير 500 هزار نفر در سال به دليل بيماريهاي تنفسي شده است.»
وي فرهنگسازي و مشاركت مردم را از جمله راهكارهاي عملي رسيدن به اين آرمان دانست و افزود: «آن چه كشورهايي چون ژاپن را در حفاظت از محيط زيست موفق كرده است، حس مالكيت شهروند ژاپني نسبت به شهر و محل زندگي است كه متاسفانه در ايران اين حس بسيار ضعيف است و تفاوت بين تابعيت و شهروندي به درستي مشخص نشده است. اگر حس شهروندي و آگاهي نسبت به حقوق شهروندي در ايران تقويت شود، ميتوان به مشاركت مردم اميدوار شد و گامي به جلو، براي رسيدن به آرمان «شهرهاي سبز» برداشت.»
دكتر «ابوالفضل وطنپرست»، مديرعامل جبهه سبز ايران، نيز فراهم شدن زيرساختهاي حقوق شهروندي را از جمله راهكارهاي مناسب براي ايجاد مشاركت مردم در توسعه «شهرهاي سبز» دانست و افزود: «توجه و شناخت، نسبت به ضرورت ايجاد فضاهاي عمومي، اعتقاد به تغيير فضاهاي شهري در رسيدن به ديدگاههاي مدرن كمككننده است.
بررسيهاي قرنهاي 18 و 19 نشان داده است كه انسان هميشه در معرض آسيب سازههاي غيرطبيعي است كه با هدف توسعه هدفمند موجب سلب آسايش انسانها شده است. بنابراين در تعريف و ترسيم چشمانداز شهر سبز، پيش بيني و تصور توان طبيعي زمين براي اسكان جمعيت در سالهاي آينده و پس از آن تنظيم استراتژيهاي مكاني چون فضاي عمومي، اندازه و ارتفاع سازهها و چگونگي گسترش شهر در طول و عرض، نه تنها ضروري به نظر ميرسد، بلكه برنامهريزان را به سمت تفكري سازمانيافته سوق ميدهد. »
