باغ شاهزاده ماهان

باغ شاهزاده ماهان ( ماهان - 1298 هجری قمری )

باغ شاهزاده یکی از عالیترین و زیباترین باغهای سنتی ایران محسوب می شود . این باغ در نیم فرسخی ماهان در دامنه کوههای تیگران جلوه گری می کند و از یادگارهای عبدالحمید میرزا فرمانفرما - حاکم کرمان در اواخر دوره قاجاریه است . گویند که چون خبر مرگ ناگهانی حاکم را به ماهان بردند بنایی که مشغول تکمیل سردر ساختمان بود تغار گچی را که بدست داشت محکم به دیوار کوبید و کار را رها کرده و فرار نمود آنطور که جای خالی کاشی ها همچنان بر سردرورودی خودنمایی می کند .

این باغ دارای سردر ورودی بسیار زیبا - عمارت شاه نشین و حمام می باشد . از قسمتهای ارزشمند باغ شکه آبرسانیو حوض های آن می باشد که در محور مرکزی باغ قرار دارد درجلوی عمارت اصلی حوض بزرگی با 5 فواره مشاهده می شود و آب این حوض که سرچشمه آن قنات معروف تیگران است به پاشویه سنگی اطراف آن ریخته و از آنجا به طرف ده شرشره آبشارگونه جاری می شود . این شبکه آبرسانی از نظر طراحی شاهکار محاسبه و دقت بشمار می رود . بازسازی باغ شاهزاده بعد از پیروزی انقلاب درسال 70 همزمان با برگزاری کنگره خواجوی کرمانی انجام گردید . در حال حاظر قسمت شاه نشین به یک رستوران مبدل گردیده و توسط بخش خصوصی اداره می گردد . این باغ دارای درختان میوه بسیاری از جمله انگور -آلو- آلوچه (گوجه سبز) - هلو - گردو و ... می باشد که در بین درختان زینتی جای گرفته و خودنمایی می کنند . هرساله گردشگران بسیاری از سراسر ایران وجهان برای بازدید از این باغ به ماهان می آیند و ساعتی را با آرامش و فارغ از دغدغه های زندگی سپری می نمایند .

اصول کاشت چمن

احداث چمن مناسب، به تهیه بستر بذر مناسب بستگی دارد که اساس چمنکاری محسوب می شود و مراحل مختلف آن بشرح ذیل می باشد:
1- تهیه خاک مرغوب و مناسب برای چمنکاری به میزان و حجم مورد نیاز (بهتر است با انجام آزمایش خاک، نیازهای غذایی چمن را تعیین کنیم.)
2- زوائد، خرده چوبها، قلوه سنگها و کلاً مواد خارجی درشت را تا عمق 15 سانتیمتری بستر کاشت جمع آوری نمائیم.
3- برآورد میزان سطح چمنکاری به منظور تأمین نهاده ها، بذر و ...

4- به خاک اولیه بستر کاشت (چه از نوع رسی و چه از نوع شنی) می بایستی در محدوده عمق 20-15 سانتیمتری به میزان 5 سانتیمتر ، ماده آلی افزوده شود، بطوریکه در نهایت 30% خاک دارای ماده آلی باشد. ( در صورت دشوار بودن این روش می توان روی خاک قبلی به میزان 5/7-5/2 سانتیمتر خاک مناسب اضافه نمود.)
5- زمان افزودن ماده آلی و شن به خاک سنگین یا افزودن ماده آلی و رس به خاک سبک، همزمان با استفاده از کودهای شیمیایی (پایه) و پیش از عملیات کاشت می باشد.
6- نصب سیستمهای آبیاری، تأسیسات روشنائی و ... نیز بایستی همزمان با بند فوق صورت گیرد.
7- پر کردن گودال ها و تسطیح بلندیها
8- شیب بندی مناسب به میزان 2-1 درصد که برای این امر بایستی لایه ای به عمق 15-10 سانتیمتر به کنار زده شود تا در مراحل شیب بندی از خاک آن استفاده شود. شیب بندی باید آرام و تدریجی باشد و در طول مسیر، نباید نقطه ای بلند تر باشد (که زودتر خشک شود) یا گود باشد (که آب تجمع کند.)
9- اطمینان از وجود زهکش مناسب در خاک تحت الارض (30 سانتیمتر به پائین) بطوریکه با انجام آبیاری، در بستر کاشت ، حالت غرقاب ایجاد نگردد. (اهمیت این موضوع در زمینهای ورزشی که نیاز به خروج سریع آب دارند به مراتب بیشتر است.)

چیدن چمن:

یکی از نکات مهم در نگهداری چمن، چیدن آن است. نکات زیر نقش چیدن چمن، در رشد مناسب چمن را نشان می دهد:
1- بیش از حد کوتاه کردن چمن، منجر به کاهش رشد ریشه چمن شده و لزوم مراقبت بیشتررا در برخواهد داشت.
2- بیش از حد بلند نگهداشتن چمن، باعث بروز پدیده کاهبرگ (Thatch) یعنی ایجاد توده های بهم فشرده ریزوم و ریشه در سطح زیرین پوشش چمن می گردد.
3- در مناطق سایه دار بعلت کم بودن فتوسنتز، چمنها را کمتر کوتاه می کنند.
4- چمنهای گرمسیری، مقاومت بیشتری نسبت به چیده شدن دارند.
5- اگر چیدن چمن، بویژه در روزهای گرم به تأخیر افتد، چمن به گل نشسته و تولید بذر می کند و مواد غذایی، صرف خوشه بستن شده و نهایتاً چمن ضعیف می شود.
6- بعنوان یک قاعده کلی، با افزایش دما، ارتفاع چیدن بلندتر (میزان کوتاه کردن کمتر) و با کاهش دما، ارتفاع چیدن کوتاهتر (میزان کوتاه کردن بیشتر) توصیه می شود.
7- تعیین زمان مناسب چیدن، الف – هنگامیکه بلندترین قسمت چمن 7/3-5/2 سانتیمتر بلندتر از سایر قسمتها باشد. ب – هنگامیکه ارتفاع چمن 10-5/7 سانتیمتر شده که می بایستی به میزان 5-75/3 سانتیمتر چیده شود.
8- بهنگام چیدن، چمن نبایستی مرطوب باشد.
9- در اولین مرحله چمن زنی، نباید از ماشین چمن زنی استفاده نمود.
10- پیش از چیدن چمن، باید سنگها و زباله ها را از سطح چمنکاری زدود.
11- در شیبهای تند بهتر است نوعی چمن یا گیاه پوششی بکاربرد که نیازی به چیدن زیاد نداشته باشد.
12- چمنهایی که در دوره داشت، تحت تیمار کوددهی زیاد قرار داشته باشند، باید مرتباً چیده شوند.

منبع:www.karajparks.org

قوانين مرتبط با فضای سبز

1. لايحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها(مصوب 30/3/1359)

ماده 1) بمنظور حفظ و گسترش فضای سبز و جلوگیری از قطع بی رویه درختان، قطع هر نوع درخت در معابر، میادین، بزرگراهها و پارکها، باغات و محل هائی که بصورت باغ شناخته شوند در محدوده قانونی و حریم شهرها بدون اجازه شهرداری ممنوع است.
ضوابط مربوط به چگونگی اجرای این ماده پس از تهیه توسط شهرداری و تصویب شورای شهر قابل اجرا است.
ماده 2) شهرداریها در محدوده قانونی و حریم شهرها مکلفند ظرف مدت یکسال شناسنامه ای شامل تعداد و نوع و سن محیط و سن تقریبی درختان محلهای مشمول این قانون را تنظیم کنند و این شناسنامه هر 5 سال یکبار قابل تجدید، و سند اجرای این قانون میباشد.
تبصره – شهرداریها مکلفند درختان معابر، میادین، بزرگراهها و پارک ها را پس از تنظیم مشخصات آنان ، پلاک کوبی کنند.
ماده3) مأموران شهرداریها بر حسب مورد می توانند برای تنظیم یا تطبیق برگ شناسائی درختان با در دست داشتن معرفی نامه و نمایندگی دادستانی وارد محلهای مشمول این قانون بشوند.
ماده 4) از تاریخ اجرای این قانون اعم از اینکه شناسنامه موضوع ماده 2 تنظیم و ابلاغ شده باشد یا نه قطع درختان شمول قانون ممنوع است مگر با تحصیل اجازه از شهرداری طبق مقررات و ضوابط مربوط.
تبصره1) اراضی مشجر و اماکن مسکونی و محلهای کسب و پیشه و تجارت که مساحت آن از پانصد متر مربع تجاوز نکند از شمول این قانون مستثنی است.
تفکیک قطعات اراضی مشجر و باغات بزرگتر از پانصد متر مربع با رعایت مقررات شهرسازی مجاز است ولی قطع درخت در قطعات تفکیک شده بهر مساحت که باشد بدون تحصیل اجازه طبق مقررات این قانون ممنوع است.
تبصره2) در پروانه های ساختمانی که بر اساس طرح جامع و یا هادی شهرها از طرف شهرداریها صادر میشود تعداد درختی که در اثر ساختمان باید قطع شود تعیین و قید خواهد شد. در صورتیکه پس از دریافت پروانه و قطع درخت ظرف مدت مندرج در پروانه بدون عذر موجه اقدام به ساختمان نشود مرتکب مشمول مجازاتهای مقرر در این قانون خواهد شد.
تبصره3) مالکین باغات و محل هائی که بصورت باغ شناخته شوند مکلفند به ازای درختهائی که اجازه قطع آنان از طرف شهرداری صادر میشود. به تعداد دو برابر در همان محل و یا هر محلی که شهرداری تعیین خواهد کرد بر طبق ضوابط و دستور العمل های موجود در فصل مناسب غرس نمایند.
تبصره4) کاشت و حفاظت و آبیاری درختان معابر، میادین، بزرگراهها و پارکهای عمومی ازا هم وظایف شهرداریها میباشد.
ماده5) ضوابط مربوط به خزانه و جابجا کردن، جانشین ساختن و قطع درختان که ملازمه با بهره برداری از نهالستانها قلمستانها و باغات و موارد دیگر دارد به بموجب آیین نامه های اجرائی این قانون تعیین خواهد گردید.
ماده 6) هر کس درختان موضوع ماده یک قانون گسترش فضای سبز را عالماً عامداً و برخلاف قانون مذکور قطع یا موجبات از بین رفتن آنها را فراهم آورد علاوه بر جبران خسارت وارده حسب مورد به حبس تعزیری از شش ماه تا سه سال و یا جزای نقدی از سه میلیون تا هجده میلیون ریال محکوم خواهد شد.
تبصره1) در صورتیکه قطع درخت از طرف مالکین بنحوی باشد که باغی را از بین ببرد و از زمین آن بصورت تفکیک و خانه سازی استفاده کند همه زمین بنفع شهرداری ضبط میشود و بمصرف خدمات عمومی شهر و محرومین میرسد.
تبصره2)مجازاتهای مذکور در این ماده قابل تعلیق و یا تبدیل به جزای نقدی نبوده و احکام صادره فقط قابل پژوهش خواهد بود.
ماده7) گزارش ماموران شهرداریهای مأمور اجرای این قانون که قبلاً با وظایف ضابطین دادگستری آشنا شده اند بمنزله گزارش ضابطین دادگستري است.
ماده8) هر کس اعم از مأموران مجری این قانون و یا سایر اشخاص عالماً جرایم مذکور در این قانون را بخلاف حقیقت به کسی نسبت دهد و یا گزارش خلاف واقع بدهد به مجازات حبس جنحه تا سه سال محکوم میشود مگر اینکه در قوانین جزائی مجازات شدیدتری پیش بینی شده باشد که در این صورت به مجازات اشد محکوم خواهد شد. مقررات تبصره ذیل ماده 6 در این مورد نیز لازم الرعایه است.

2. ضوابط اجرايي مربوط به چگونگی اجرای ماده 1 لايحه قانونی حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها (مصوب 11/3/59 مصوب 29/6/1373)

ماده14) هر شهرداری موظف است بمنظور رسیدگی و حفظ و گسترش فضای سبز، تعیین محیط بن هر درخت مثمر و غیر مثمر و قطع و انتقال درختان و تشخیص باغات با توجه به موقعیت جغرافیائی و وضعیت پوشش گیاهی در محدوده قانونی و حریم شهر جهت حسن اجرای ماده 1 قانون کمیسیونی مرکب از اعضای ذیل تشکیل دهد:
الف : در شهر تهران اعضاء کمیسیون عبارتند از:
1- نماینده فنی شهرداری به انتخاب شهردار تهران
2- مدیر عامل سازمان پارکها و فضای سبز شهر تهران
3- نماینده شورای شهر تهران به انتخاب رئیس شورای شهر و در غیاب آن قائم مقام قانونی آن.
ب: در ساير شهرها اعضاء کميسيون عبارتند از:
1- نماینده شورای شهر و در غیاب آن قائم مقامی قانونی
2- رئیس اداره فضای سبز شهرداری در صورت فقدان، حسب تشخیص شهردار از سایر سازمانهای ذیربط
3- نماینده شهرداری
تبصره) تصمیمات متخذه توسط کمیسیون بعنوان یک ضابطه به شهرداری ارائه می گردد.

3. قانون زمين شهری (مصوب 22/6/1366)

ماده5) اراضی دایر زمینهائی است که آنرا احیاء و آباد نموده اند و در حال حاضر دایر و مورد بهره برداری مالک است زمینهای دایر مشمول این قانون صرفاً اراضی کشاورزی یا آیش اعم از محصور یا غیر محصور میباشد.
ماده12)تشخیص عمران و احیاء و تأسیسات متناسب و تعیین نوع زمین دایر و تمیز بایر از موات بعهده وزارت مسکن و شهرسازی است این تشخیص قابل اعتراض در دادگاه صالحه میباشد.
تبصره 1) دادگاه نسبت به اعتراض خارج از نوبت و بدون رعایت تشریفات آئین دادرسی رسیدگی کرده و حکم لازم خواهد داد، اعتراض به تشخیص وزارت مسکن و شهرسازی در دادگاه مانع از اجرای مواد این قانون نمی گردد.
تبصره2) ملاک تشخیص مرجع مقرر در ماده 12 در موقع معاینه محل در مورد نوع زمینهائی که از تاریخ 22/11/1357 وسیله دولت یا ارگانها و نهادها و کمیته و دفاتر خانه سازی احداث اعیانی یا واگذار شده بدون در نظر گرفتن اعیانیهای مذکور خواهد بود.

4. قانون ثبت اسناد و املاک (مصوب 26/12/1310 باب هشتم( (مواد الحاقی)

ماده 147 برای تعیین وضع 4 ثبتی اعیان املاکی که اشخاص تا تاریخ 1/1/1370 بر روی زمینهایی ایجاد نموده اند که به واسطه موانع قانونی تنظیم سند رسمی برای آنها میسور نبوده است، همچنین تعیین وضع ثبتی اراضی کشاورزی و نسقهای زراعی و باغات اعم از شهری و غیر شهری و اراضی خارج از محدوده شهر و حریم آن که مورد بهره برداری متصرفین است و اشخاص تا تاریخ فوق خریداری نموده اند و به واسطه موانع قانونی تنظیم سند یا صدور سند مالکیت برای آنها میسور نبوده است به شرح زیر تعیین تکلیف می شود.
1- در صورتی که بین متصرف و مالک توافق بوده پس از احراز تصرف بلامنازع منصرف توسط کارشناس منتخب اداره ثبت و نداشتن معتوض ردیس ثبت دستور ادامه عملیات ثبتی را به نام متصرف به منظور صدور سند مالکیت خواهد داد.
2- هر گاه انتقال (اعم از رسمی یا عادی) به نحو مشاع و تصرف به صورت مفروز بوده و بین متصرف و مالک مشاعی توافق باشد پس از کارشناسی و تهیه نقشه کلی ملک و انعکاس قطعه مورد تصرف در آن و احراز تصرف بلامنازع مشروط بر این که مقدار تصرف از سهم فروشنده در کل ملک بیشتر نباشد و سایر مالکین عم مراتب را تأیید کنند رئیس ثبت دستور تعیین حدود و حقوق ارتفاعی مورد تقاضا و باقیمانده را به منظور دور سند مالکیت مفروزی خواهد داد و الا عملیات ثبتی به صورت مشاع ادامه می یابد و در صورت عدم دسترسی به مالکیت مشاعی با وصول اعتراض، مراتب به هیأت حل اختلاف موضوع ماده 2 این قانون ارجاع می شود.
3- در مورد مناطقی نظیر مازندران که غالباً مالک عرصه و اعیان جدا از هم بوده و مرود معامله اکثراً اعیان ملک می باشد و آخرین متقل الیه متقاضی سند مالکیت است هیأت موضوع ماده 2 به این گونه تقاضاها رسیدگی نموده در صورت احراز واقع و توافق طرفین طبق بند 1 این ماده عمل و الا با حفظ حقوق مالک عرصه رأی بر صدور سند مالکیت اعیان طبق حذف محل خواهد بود.
4- اگر متصرف نتواند سند عادی مالکیت خود را ارائه نماید هیأت موضوع ماده 2 با رعایت کلیه حواتب به موضوع رسیدگی در صورتی که هیأت توافق طرفین را احراز و مدعی بلامعارض باشد مراتب را برای صدور سند مالکیت به اداره ثبت محل اعلام می نماید.
5- چنانچه بین اشهاص در تصرف اختلاف باشد با اعتراض برسد و یا اتخاذ تصمیم برای رئیس ثبت مقدور نباشد و همچنن در صورتی که مالک عرصه، اوقاف با دولت یا شهرداری باشد موضوع به هیأت حل اختلاف موضوع ماده 2 این قانون ارجاع می شود.
6- در مواردی که متصرف با در دست داشتن سند عادی تقاضای سند رسمی دارد موضوع به هیأت حل اختلاف موضوع ماده 2 این قانون ارجاع می شود، هیأت رسیدگی نموده و پس از احراز تصرف مالکانه متقاضی، مراتب را به اداره ثبت اعلام تا در دو نوبت به فاصله پانزده روز به نحو مقتضی آگهی اعتراض واصل شود معترض به دادگاه صالح هدایت می شود و اقدامات ثبت موکول به ارائه حکم قطعی دادگاه خواهد بود.
چنانچه اعتراض نرسد اداره ثبت طبق مقررات سند مالکیت را صادر خواهد کرد. صدور سند مالکیت جدید مانع مراجع متصور به دادگاه نخواهد بود.
7- درصورتی که مساحت قطعات متصرفی در باغها، کمتر از میزان مقرر در ضوابط ابلاغی – حسب مورد به وسیله وزرات مسکن و شهرسازی با وزارت کشاورزی باشد و با رعایت مقررات تبصره (1) ماده (4) قانون حفظ و گسترش فضای سبز و جلوگیری از قطع بی رویه درخت – مصوب 1352 مشمول این قانون نخواهد بود.
ماده 148 در هر حوزه ثبتی هیأت یا هیأتهایی به عنوان هیأت حل اختلاف در ثبت تشکیل می شود. اعضای این هیأت عبارتند از: یکی از قضات دادگستری به انتخاب رئیس قوه قضائیه و رئیس ثبت یا قائم مقام وی و یک نفر خبره ثبتی به ؟ رئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور
نحوه تشکیل جلسات و اختیارات هیأت و سایر موارد اجرائی آن مطابق آئین نامه این قانون خواهد بود. هیأت مذکور می تواند برای کشف واقع از خبرگان امور ثبتی استفاده کند و همچنین با تحقیقات و یا استماع گواهی شهود رأی خود را صادر نماید، رأی مذکور به وسیله ثبت محل به طرفین ابلاغ می شود در صورت عدم وصول اعتراض ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی، ادارات ثبت مکلف به اجرای آن می باشند. در صورت وصول اعتراض معترض به دادگاه هدایت می شود، رسیدگی به این اعتراضات در دادگاه خارج از نوبت خواهد بود.
http://www.karajparks.org/

درختان و خطوط انتقال برق   

با شروع فصل پاییز هرس درختان شروع میشود.زمان مناسب بسته به هر منطقه متفاوت است ولی با  خزان برگها در درختان خزان کننده زمان هرس شروع میشود.همیشه سبز ها هم در فصل پاییز با شروع دوره رکود گیاه قابل هرس میباشند.

یکی از مشکلاتی که فضای سبز شهری و اداره برق با آن روبرو هستند تداخل شاخه درختان با خطوط انتقال برق و بروز مشکلات آتش سوزی و قطع برق و آسیب به  درختان  میباشد.اداره برق ساده ترین راه را هرس سرشاخه های انتهایی درختان و آزاد کردن خطوط سیم های برق میداند و فضای سبز با این امر در سطح وسیع چندان موافق نیست ولی از طرفی چاره ای ندارد.

برای جلوگیری از این امر اولا کاشت درختان بویژه با ارتفاع بلند در زیر خطوط سیم برق نباید انجام گیرد.استفاده از درختان با حداکثر ارتفاع پایین تر از حدود سیم های برق قابل بررسی میباشد.

انتخاب مسیر درست انتقال خطوط از طرف اداره برق باید مد نظر باشد.در بعضی کشورها کانال های مجهز زیرزمینی برای این امر اختصاص یافته است.

برای درختان با وضعیت موجود هرس باید با کمترین خسارت به درخت و نظارت فضای سبز انجام شود.

ارتباط مستمر اداره برق وفضای سبز برای حل اینگونه مسایل و تصمیم برای مسیرهای جدید کاشت درختان و انتقال خطوط بسیار مفید است.

فضای سبز مکان های صنعتی و کارخانجات

محوطه  کارخانجات و مکانهای صنعتی از جمله فضاهایی هستند که بدلیل شرایط  نامساعد محیطی از قبیل خاک و آب  نامطلوب که گاها آلوده نیز می باشد امکان ایجاد و گسترش فضای سبز در آنها با مشکلاتی مواجه می شود . در این مکانها اغلب نمی توان گونه های گیاهی را بکار برد که به راحتی در فضای سبز شهری  مورد استفاده قرا می گیرند ،دراین بخش سعی بر آن داریم تا با معرفی گونه های زینتی مقاوم به شرایط نا مساعد محیطی  گامی  در جهت  توسعه فضای سبز این مکانها برداریم.

گیاهان پهن برگی  که به شرایط نامساعد  مقاوم هستند عبارتندازافرا ، شاه بلوط هندی ، عر عر ، توسکا ، توس ، نخود درختی ، ممرز ، شاه بلوط ، داغداغان ، جوالدوزک،فندق،ارغوان،زالزالک ،داویدیا،اکالیپتوس،راش،زبان گنجشک،لیلکی،کوئل روتریا،گردو،پروانه،عنبرالسائل،درخت لاله ، سیب زینتی ، توت آمریکایی ، توت ، پالونیا ، چنار ، صنوبر ، گوجه گلها(بادام گل،هلوگل،گیلاس گل)، بلوط ، اقاقیا ، بید ، سماق کوهی،اقطی ، نمدار ، نارون ، آزاد

گیاهان سوزنی برگ از قبیل سرو نقره ای ،ژونی پروس ،کاج تهران و........... نیز به شرایط نامساعد محیطی مقاومت نشان می دهند.

درختان مناسب برای خاکهای گچی،آهکی :

درختان مناسب برای خاکهای با زهکشی بد :

درختان مناسب برای مناطق صنعتی :

منبع : www.sabzgostar-co.com

خلاقيت در زيبا سازي شهري

بسياري  از ما  در شهرها زندگي مي كنيم  ، ولي هنگامي كه با كمي  دقت به اطراف خود نگاه مي كنيم ، در مي يابيم  شهرها تبديل  به موزه هايي  شده اند كه نازيبايي ها  را به نمايش  گذاشته اند. به هنگام طلوع آفتاب ، كوچه ها و خيابانها با دستان  زحمت كش و پركار نيروهاي خدماتي شهرداري از آلودگي ها پاك مي  شوند  و در انتهاي  روز ، تمامي  سطح كوچه و خيابانها  پر از زباله مي  شود . كمتر كوچه و خياباني را  مي توان  يافت  كه با گل و گياه و با نظمي در خور تحسين  آراسته شده باشد  ، به گونه اي كه با عبور از آن ، روح انسان تلطيف يابد. در نماي  ساختمان ها خبري از بكارگيري فضاي  سبز نيست  و بسياري از مردم  اطلاعاتي  در خصوص زيبا سازي  و طراحي  فضاي  سبز ندارند و خلاصه كلام آنكه  خبري از خلاقيت  انسان ها  براي زيبا سازي  شهر  نيست .

بسياري  از ما  در شهرها زندگي مي كنيم  ، ولي هنگامي كه با كمي  دقت به اطراف خود نگاه مي كنيم ، در مي يابيم  شهرها تبديل  به موزه هايي  شده اند كه نازيبايي ها  را به نمايش  گذاشته اند. به هنگام طلوع آفتاب ، كوچه ها و خيابانها با دستان  زحمت كش و پركار نيروهاي خدماتي شهرداري از آلودگي ها پاك مي  شوند  و در انتهاي  روز ، تمامي  سطح كوچه و خيابانها  پر از زباله مي  شود . كمتر كوچه و خياباني را  مي توان  يافت  كه با گل و گياه و با نظمي در خور تحسين  آراسته شده باشد  ، به گونه اي كه با عبور از آن ، روح انسان تلطيف يابد. در نماي  ساختمان ها خبري از بكارگيري فضاي  سبز نيست  و بسياري از مردم  اطلاعاتي  در خصوص زيبا سازي  و طراحي  فضاي  سبز ندارند و خلاصه كلام آنكه  خبري از خلاقيت  انسان ها  براي زيبا سازي  شهر  نيست .

حال اين سوال در ذهن ما شكل مي گيرد كه  چرا كوچه ها و خيابان ها نازيبا هستند؟

شايد چندين علت وجود دارد:

1- روشي براي مشاركت  دادن  مردم در زيباسازي شهري طراحي نشده است .

2-مردم از آموزش هاي  لازم  براي يك زندگي  شهروندي موفق برخوردار نشده اند

3-مردم هنوز به نقش زيبا سازي شهرها و تاثيرات رواني آن بر جسم  و روان خود اطلاع ندارند.

4-مردم گاهي زيباسازي شهرها را با چراغاني كردن و مصرف  بي رويه برق مترادف مي دانند.

5-فرصتي براي  خلاقيت انسان ها براي زيباسازي  شهرها در نظر گرفته نشده است .

هنگامي كه از يك مجتمع مسكوني و يا منزل شخصي خود خارج مي شويم  و به داخل كوچه مي رويم  در مي يابيم  كه به محيطي قدم  گذاشته ايم  كه ديگر كسي در فكر زيبا نمودن آن نيست  و شهرداري نيز از منابع انساني كافي براي حضور در تمامي اجزاي شهر برخوردار نيست  و چه بسا  براي حضور در تمامي قسمت هاي  شهر ، نياز  به لشكري  بيكران از انسانهاست كه امكان تامين آن  نيز امكان پذير  نخواهد بود  و تنها بايد  روشي جديد براي مشاركت مردم  در زيبا سازي  كوچه ها  خلق كرد.

يكي از پيشنهاداتي كه مي توان  براي خلاقيت در زيباسازي  و طراحي فضاي سبز كوچه ها  مطرح نمود ، ايجاد مديريت كوچه ها و خيابان هاست .

امروزه ضروري است اهالي يك كوچه  با انتخاب يك فرد شايسته ،  رقابتي را با ديگر كوچه ها  براي پديد آوردن مكاني زيبا آغاز نمايند و اگر قوانيني براي شكل گيري مديريت كوچه ها با مشاركت مردم  تدوين شود  ، مي تواند نتايج زير را در پي داشته باشد:

1- ايجاد اوقات فراغتي سالم  براي مردم در كوچه ها براي  زيبا سازي

2-پديدار شدن خلاقيت هاي جمعي  براي زيبا سازي

3-شناخت مردم نسبت به يكديگر و شكل گيري  فعاليت هاي جمعي در سطح يك كوچه

4-شناخته شدن افراد توانمند و متخصص در يك كوچه  و بهره گيري از اين قابليت  جهت تحول در زيبا سازي

5-رشد همبستگي در ميان مردم يك كوچه  و گره خوردن  سرنوشت  افراد  به يكديگر

6-ايجاد روح جمعي در محيط يك كوچه  و ارتباط نزديكتر مردم به يكديگر  و ياري  رساندن  به يكديگر در مواقع سخت

7- افزايش امنيت  به علت حساس شدن  مردم نسبت به سرنوشت يكديگر

8- افزايش دانش و مهارت مردم يك كوچه در اثر آموختن از يكديگر و انجام تجربيات جديد در زمينه زيبا سازي

9-تلاش  مردم جهت جلوگيري از آلودگيها در شهر و آموزش كودكان در اثر اين مشاركت  جمعي

10-شناسايي افراد نخبه در عرصه زيباسازي و بكارگيري از وجود آنان در تصميم گيريهاي كلان شهر

12-زيبايي شهر و علاقمندي  جهت پياده روي در كوچه ها ها و لذت بردن  از زيباييها  و ايجاد مناظر بديع  و نو  در شهر به گونه اي كه شهر تبديل به يك  موزه مي شود.

13-آرامش  رواني به علت ايجاد محيط زيبا

14-فعال شدن كلاس هاي زيبا سازي در شهرها و ارتقاء فرهنگ زيباسازي و طراحي فضاي سبز شهري

15-برگزاري مسابقات شهري  در خصوص  انتخاب زيباترين كوچه هاي شهر  به همراه جوايز ويژه براي ساكنين آنها  و حمايت مالي از كوچه ها توسط شهرداري و تبديل آنها  به مكان هايي براي بازديد توريست هاي خارجي

16-ايجاد تحول در شهرها  و همه گيري  آن در سطح كشور

17- تبديل كشور به يك جاذبه توريستي در سطح دنيا  و تعامل با ديگر فرهنگ هاي جهان  و تكامل  فرهنگي كشور و زمينه سازي براي  ايجاد رشد وتوسعه سريع تر
 

پس بياييم براي زيبا سازي شهرها ، تفكر نماييم  و با خلاقيت ،  شيوه هاي نو يي  را براي رسيدن به اين هدف  بوجود آوريم  .

منبع: مقاله "خلاقيت در زيبا سازي شهري " - نويسنده : حميد ميرزاآقايي - انتشار : سايت فكرنو

سبز باشيم و سبز بينديشيم   

اگر بخواهیم جایگاه فضای سبز را در مجموعه شهرداری بررسی کنیم با بخشهای مختلفی در ارتباط است به طوریکه برای رسیدن به بهترین نتیجه نوع عملکرد این بخشها تاثیر مستقیم و غیر مستقیم بر فضای سبز دارد.از این بخشها میتوان اداره تاسیات-املاک-دایره خقوقی و ....را نام برد.

امروز با خبر شدم که املاک شهرداری زمینهای محدوده یکی از چاههای آب را که مدتی بلااستفاده بوده فروخته است.هدف آنها بی شک- با در نظر گرفتن عدم استفاده از این چاه -خیرخواهانه بوده است.بحث بر سر عدم هماهنگی با فضای سبز است.شاید دلیل این امر این باشد که فضای سبز هنوز جایگاه واقعی خود را در مجموعه نیافته است.

بی شک در بدو ورود به هر شهری فضای سبز زیبای آن نظر شما را در مورد آن شهر عوض میکند.بها دادن به فضای سبز ارزش نهادن به تمام خدمات شهرداری میباشد وشهرداران معمولا برای تامین نظر مردم از این بخش غافل نمیشوند.

فضای سبز در شهر های بزرگ در قالب سازمان بارکها و فضای سبز عمل میکند و در این شکل مدیریت سازمان اختیارات و قدرت کافی برای توسعه و نگهداری فضای سبز دارد.

مشکل فضای سبز شهرها نداشتن نیروهای متخصص ونبود امکانات نمیباشد بلکه مسایل حاشیه ای بر اصل کار چیره میشود و دست اندر کاران به جای انکه تمام وقت ونیروی خود را صرف نقش اصلی خود کنند به دنبال حل مسایل جانبی میباشند.شاید در سایر بخشها هم این مسایل حاشیه ای وجود داشته باشد.

هدف از نگارش این متن آن بود که هر اندازه به فضای سبز شهری بها دهیم نتیجه بهتری در سطح شهر نمایان میشود.حداقل در مسایلی که با فضای سبز مرتبط میباشد نظر این مجموعه هم گرفته شود وتصمیم گیریهای مهم مانند فروش چاه آب و زمینهای اطراف با مداخله فضای سبز باشد اگر چه این کار از وظایف مدیریت و مجموعه فضای سبز است تا از حریم خو دفاع کنند.

به امید آنروز.سبز باشیم و سبز بیندیشیم.

http://mohsenbarikarasfy.persianblog.ir/

اصول طراحی باغ ایرانی

طراحی باغ ایرانی را می توان در اصول زیر خلاصه نمود.

الف ) سلسله مراتب

بر اساس این اصل فضاها و عناصر مختلف بر اساس اهمیت، ارزش كاركردی و بسیاری از عوامل دیگر در كنار هم قرار می گیرند. در طراحی اغلب باغ های ایرانی این اصل به خوبی دیده می شود. سلسه مراتب در باغ ها از سردرورودی یا گاهی میدان و آبنمایی در بیرون باغ (جلوخان) شروع و با گذشتن از هشتی و محور اصلی به كوشك باغ می رسد. این اصل را در ارتفاع، رنگ و اندازه عناصر باغ هم میتوان جستجو كرد.

 

ب)تقارن

تقارن یكی از اصول طراحی به شمار می رود كه در دوران باستان در بسیاری از بناهای عمومی و مذهبی به كار رفته است. اصل تقارن را می توان كامل ترین شكل تعادل به شمار آورد كه علاوه بر جنبه های زیبا شناسی از لحاظ ایستایی نیز همواره مورد توجه بوده است. در باغ های ایرانی به وفور از این اصل استفاده شده است. كوشك های ساخته شده متقارن بوده و بر روی محور یا مركز تقارن واقع اند. اوج قرینه سازی را می توان در محورهای اصلی دید. در محور اصلی حتی درختان، درختچه ها و گل ها نیز قرینه كاشته شده اند. باغ های مستطیلی بسته به مكان قرار گیری كوشك، یك یا دو محور تقارن و پلان های مربع اغلب چهار محور تقارن دارند.

ج ) مركزیت

یكی از امور مهم در تركیب و سازمان دهی عناصر در بسیاری از فضاهای معماری مركزیت است و غالبا برای تاكید به مهم ترین قسمت مجموعه مورد استفاده قرارمی گیرد. اصل مركزیت بیشتر در كوشك ها دیده می‌شود. خصوصا كوشك هایی با طرح هشت بهشت. این اصل در پلان مربع با وجود كوشك در محل تقاطع محور ها، در اوج خود می باشد.

د) ریتم

به معنی تكرار موزون ساده یا پیچیده یك عنصر یا پدیده در یك اثر هنری است. منظور از تكرار موزون پیچیده، تكرار چند عنصر یا مجموعه به نحوی است كه درك روابط و قانونمندی های حاكم بر آنها به مشاهده دقیق و عمیق نیاز دارد.

این اصل در مواردی جوابگوی نیاز عملكردی می باشد همچون حجره های یك مدرسه یا كاروانسرا ، وگاهی بر آورده كننده نیاز زیبایی شناختی است از لحاظ بصری منظری ظریف و خوشایند پدید آورد. (سلطان زاده 1378)

در باغ ایرانی این اصل را می توان در دیواره های حاشیه باغ، دیواره های صفحه بندی حاصل از زمینهای شیب دار و حتی در كفسازی ها مشاهده می شود.

ه) استقلال و تشخیص فضاها

در معماری ایرانی همه فضاها دارای استقلال و متشخص اند و هیچ فضایی منفی یا مانده از فضای دیگر نیست.

این ویژگی كه به نظر می رسد گاهی با واقعیت های كاركردی در تعارض باشد از اصول مراعات شده در نمونه‌های ارزشمند معماری ایران است. درباغ ایرانی نیز همه فضاها اعم از ساخته و ساخته نشده ، از خود هویتی به نمایش می گذارند.بطوریكه حتی فاصله میان دو فضای مستقل، خود عرصه ای كامل به شمار می‌آیدكه واجد تعریف ، هویت و عملكرد مستقل می باشد.

و)تنوع در وحدت، وحدت در تنوع

باغ ایرانی در عین وحدت در خطوط كلی، هندسه و مصالح اجرایی، دارای تنوع فضایی بی نظیری است.تنوع فضایی باغ با تعریف فضاهای مستقل از هم از طریق محدودسازی، تنظیم فاصله دید، بهره گیری از اشكال كامل هندسی، طرح كاشت، تركیب بندی های متفاوت از گونه های گیاهی، كاركردهای فضایی آب، بهره گیری از مصالح و امثال آن نمود پیدا میكند. محورهای اصلی، محورهای فرعی، كرت‌ها، انواع حوض ها و فضاهای ساخته شده با نوع بسیار زیادی كه ارائه می دهند نشان از یك نظم و وحدت سازی در كلیت باغ می دهند.

ز)طبیعت گرایی و بهره گیری از منظر

فرهنگ ایرانی انسان را جدا از طبیعت نمی بیند بلكه او را همراه باسایر عناصر طبیعت و جزء لا ینفك آن و دل سپردن به طبیعت و استفاده از مناظر طبیعی را علاوه بر اینكه پی بردن به آیات و نشانه های خدا می بیند، موجب حظ بصر و نشاط روان آدمی می داند. از این رو معماری و هنر ایران به شدت طبیعت گراست. این اصل در باغ ایرانی سبب بوجود آمدن فضاهای نیمه باز مانند ایوان و كوشك شده است كه حد فاصل و پیوند دهنده فضای طبیعت (حیاط یا منظره باغ) و بخش ساخته شده می باشد. وجود فضای دنج و خلوت و پناه بردن به گوشه طبیعت در باغ ایرانی یك قاعده است، در نتیجه باغ ایرانی فضایی عارفانه و شاعرانه برای تامل به شمار می رود. وجود چشم اندازهای عمیق و باز در محورها و مسیرهای اصلی باغ، عدم وجود موانع بصری و هدف دار بودن این مسیرها (رسیدن به فضای ساخته شده یا یك نشانه بصری) بر طبیعت گرایی بیشتر صحه میگذارد.

در نهایت ویژگی های مشترك باغ های ایرانی را می توان این گونه بر شمرد

- تقسیم باغ غالبا به چهار بخش

- استفاده از خطوط راست در طراحی

- وجود یك كوشك یا بنا در مركز یا بلندترین قسمت باغ

- استفاده از یك جوی اصلی

- استفاده از استخرهای وسیع به عنوان آینه و زیبایی چشم انداز مقابل كوشك

- رابط نزدیك با طبیعت

- كاشت درخت میوه در قسمت بزرگی از باغ

- فقدان فضای سبز بیهوده و ... (حیدر نتاج ، 1380)

حیدرنتاج، وحید(1380) پایان نامه كارشناسی ارشد معماری، دانشكده هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران.

سلطان زاده حسین (1378) تداوم طراحی باغ ایرانی در تاج محل،‌ دفتر پژوهشهای فرهنگی،‌تهران.

فضاي سبز درختان ناژوان